Những Ngày Xưa Thân ÁiChú , chú … Cháu

Năm tôi học lớp 8 . Lớp tôi có chị Hà học cùng lớp lớn hơn chúng tôi tới 2, 3 tuổi gì đó! ( ở nông thôn nên chị đi học muộn ) . Lúc đó , chị đã 16  hoặc xấp xỉ 17 . Chị có một nét đẹp hơi ngồ ngộ ! Nét đẹp của chị nổi bật từ khuôn mặt thanh tú mơn mởn của cô gái tuổi dậy thì pha trộn cái hồn nhiên nhiều khi đến ngây ngô chân chất của gái quê thuần túy . Nhà chị ở vùng nông thôn xa trường tới 7 Km . Hàng ngày chị phải dậy rất sớm đạp xe đến trường . Đi học giữa một lũ bạn còn nhóc con dân phố tỉnh lẻ láu lỉnh như chúng tôi , chị nổi bật hẳn cái đẹp rạng rỡ của người thiếu nữ đương thì và dĩ nhiên , chị hay bị một số thanh niên choai choai đang cố chứng tỏ ta đây người lớn ở dọc đường phố trêu chọc . Hoặc họ huýt sáo ! Hoặc họ tán tỉnh đại loại : “ Em ơi , đi học làm gì . Ở nhà anh nuôi” ! “ Người đâu mà xinh thế , đi chơi với anh đi” …Thường thường, phản ứng của chị là đap xe thật nhanh chạy trốn hoặc khi bị túm xe lại , chị cúi gầm đầu giấu khuôn mặt ửng hồng xinh đẹp miệng ấp úng phản đối : “ Ơ , mấy anh làm cái gì thế” ? Rồi tìm cách bỏ chạy… Chúng tôi tò mò, bất mãn nhìn những hoạt cảnh đó mà lơ ngơ chẳng biết phải làm gì nhưng sau đó lại nói khích chị cho bọn họ một bài học. Chị cũng hiên ngang lắm . Chị bảo : “ Mấy thằng nhóc chỉ bằng tuổi em tao mà cứ đòi xưng anh ! Rồi có ngày biết tay tao” ! Chúng tôi hỏi chị định làm gì thì chị bảo tao còn nghĩ cách rồi hứa với chúng tôi lần tới sẽ cho họ biết tay . Vậy mà cứ lần tới chị lại khất lần tới nữa… làm chúng tôi bực mình chê chị nhát gan . Thế rồi chị làm thật , với sự trợ giúp của gần chục nhóc bảo vệ chị đi giữa . Không may chúng tôi gặp phải “ Thứ dữ” ! Hai thanh niên buông lời trêu chọc, một người còn ghì kéo xe chị . Chị lí nhí trong cổ họng : “ Ê , mấy chú này làm cái gì thế” ? Anh chàng đang níu xe chị sừng sộ : “ Láo hả ? Nói lại xem sao” ? Chúng tôi hơi run nhưng cố làm tỉnh nhìn chị như tiếp sức, chị lên gân : “ Tôi bảo mấy chú buông xe tôi ra” . Hai người đó gầm ghè : “ Ranh con mà láo , muốn ăn tát không ? Chú , chú cái gì” ? Thấy họ dữ quá, một số nhóc trong bọn tôi đã lảng đạp xe đi . Chị liếc nhìn lượng “ quân ta” hao mòn lại thêm hai người kia níu xe chị không cho đi và vặn vẹo bắt chị giải thích rõ nghĩa từ” Chú” . Chị hoảng quá lắp bắp : “ Chú , chú … Cháu” . Trời đất , cả bọn nhóc chúng tôi tròn mắt nhìn nhau nhưng không ai dám cười ! May quá, hai “ ông chú” được tôn lên bậc trưởng thượng đã rủ lòng từ bi buông tay cho chị chạy ! Cả bọn chúng tôi cũng đạp xe thật nhanh theo chi và tất cả buông xe xuống vệ đường khi đã khuất mắt hai người kia rồi cười lăn cười bò và lại chê chị nhát , làm mất mặt cả bọn ! Chị bảo : “ Tao định nói : Chú em xong thì phóng xe chạy nhưng xe đang lên dốc tao sợ không chạy kịp sẽ bị nó tóm lại , không nói thế có mà chết ! Lần sau , khi xe xuống dốc thì chúng nó biết tay tao” !

Những Ngày Xưa Thân Ái

Già

Minh Thành

Đời thường có nhiều nghịch lý ! Khi còn nhỏ, người ta mong mau lớn . Khi lớn lên lại mong mình trẻ lại ! Tôi có cô bạn cùng lớp hơn tôi một tuổi . Khi tôi 17 thì cô 18 , cô đủ tuổi thực hiện nghĩa vụ công dân . Cũng năm đó, thầy hiệu trưởng trường tôi ứng cử hội đồng nhân dân thị trấn . Trong danh sách niêm yết dán trên tưòng cho cử tri theo dõi, họ ghi thành phần của thầy là : Trí thức tiểu tư sản ! Không phải thành phần được tự hào như : Công nhân , Nông dân ! Bà con khu phố tôi đọc thành phần thầy thì họ thắc mắc tại sao một ông tư sản cũng được ứng cử ? Chúng tôi nói thầy là thầy giáo và là hiệu trưởng chứ không phải tư sản gì hết nhưng ai tin mấy cô cậu học trò mặt đang búng ra … Trứng cá ? Hình như năm đó thầy … Trượt ? Tôi không nhớ rõ những gì xảy ra sau bầu cử mà tôi chỉ nhớ không khí náo nức, bận rộn trước và trong ngày bầu cử thôi . Tôi có điều kiện quan sát kỹ càng vì nhà tôi đối diện uỷ ban . Hôm bầu cử, cô bạn 18 tuổi của tôi mặc áo phin nõn hồng nhạt , quần đen trên bó dưới loe, đi guốc cao , tóc “ một sóng” trang nghiêm như “ bà cụ non” đi đứng tỏ ra chững chạc bước vào phòng bỏ phiếu . Cái mặt thì vênh vênh ra vẻ ta đây người lớn không thèm cười nói nhí nhố như mấy đứa bạn cùng hội phố , mỏ đang tụ tập trước cửa nhà tôi để nhìn nó với con mắt ghen tỵ . Chúng tôi ghen tỵ mình chưa đủ tuổi đi bầu !
Rồi chỉ vài năm sau , khi hội bạn chúng tôi trở thành người lớn thực thụ . Đứa tốt nghiệp đại học, đứa tốt nghiệp cao đẳng …Tất cả đã : “ Người cầm bút, người cầm súng , người đi xa” chỉ còn dịp gặp nhau những ngày tết . Nhà tôi vẫn là trung tâm hội họp như xưa . Chúng tôi vẫn nhí nhố như tuổi 17 . Vẫn tranh nhau kể lại những gì mình đã trải qua để rồi cười nói không ngớt. Giữa không khí náo nhiệt ồn ào đó , “Ông” kỹ sư thuỷ lợi ( Vâng, tôi xin gọi P Đ H là ông vì hắn ta đã là kỹ sư thuỷ lợi. Hình như đây là lần đầu tiên tớ gọi cậu là " ông" đấy H nhỉ ?) quát to lên : “ Làm gì mà như cái chợ vỡ thế ? Có im đi một chút được không ? Tưởng còn trẻ lắm à ? Gần tới “ Băm” cả rồi đấy” ! Câu cảnh cáo này có sức mạnh làm tất cả im bặt , ngơ ngác nhìn nhau ! Gần “ băm” ( tuổi ba mươi) rồi hay sao ? Khi đó , người lớn tuổi nhất trong cả bọn mới xấp xỉ 25 tuổi chứ mấy ? Câu cảnh cáo của P Đ H có sức mạnh như trái bom tấn làm cho bầu không khí đang náo nhiệt bỗng nhiên ỉu sìu ! Hình như lúc đó , chưa có đứa nào chính thức sỏ mũi được một nửa của mình để đưa ra trình diện bạn bè cả ! Hình như ai cũng đang là chiến sỹ “ Phòng không” !

Những Ngày Xưa Thân Ái
Len Ưu Tiên “Xạo”
Hội Phố
*


Tôi muốn dùng từ” Xạo” . Nghe nó mạnh và thanh hơn từ nói dối hoặc những từ khác . Số là những năm cuối thập niên 70 . Lương thực, thực phẩm , nhu yếu phẩm… thiết thực cho đời sống hàng ngày ít ỏi nên rất quí hiếm . Cái gì cũng phải mua theo tem phiếu một cách hạn chế . Một lần, trường tôi họp hội đồng nhà trường vào ngày cuối tuần. Anh Vinh hiệu trưởng chủ toạ cuộc họp và thư ký là anh Tùng hiệu phó . Những công việc cần làm khi hiệu trưởng phổ biến đều được thư ký ghi lại rõ ràng từng mục . Khi cuộc họp kết thúc , thư ký đã gấp cuốn sổ lại còn mọi người lục tục chuẩn bị ra về thì anh Vinh như sực nhớ một vấn đề và anh nói rất thản nhiên: “ Cô Hằng cửa hàng trưởng bên mậu dịch cho biết họ có một ít len .Số lượng quá ít không thể chia đều cho xã viên nên họ dành ưu tiên cho các cô giáo . Tính ra, mỗi người đươc khoảng gần 5 lạng . Các cô bố trí xem thứ hai tuần tới cử người đến lấy ngay kẻo hết” ! Một tin vui làm mắt mọi người sáng lên hy vọng và tất cả giáo viên nữ nán lại xúm nhau từng nhóm bàn tán xôn xao . Anh Tùng thư ký lật đật ngồi xuống giở cuốn sổ ra ghi nhanh vài dòng còn anh Vinh thong thả rời cuộc họp sau khi “ ban bố” tin vui.
Rồi mấy giáo viên trẻ chúng tôi tự động phân chia nhau ai sẽ đi lấy len . Tôi trúng cử vì thứ hai tuần tới tôi không có tiết dạy buổi sáng.
Sớm tinh mơ , tôi đã chuẩn bị sẵn sàng đợi giờ cửa hàng gần mở thì lên đường . Trời hôm đó rất lạnh nhưng tôi không ngại chút nào ! Cái hy vọng được hưởng nửa Kg len để đan một cái áo rét mới làm mình quên cả lạnh . Hôm trước tôi còn được anh Vinh “ rỉ tai” : “ Chỉ có một ít len màu đẹp thôi , tôi sẽ dành những màu đẹp đó cho giáo viên trẻ các cô diện” ! Tôi sung sướng tưởng mình là nhân vật đặc biệt nhất được hiệu truỏng rỉ tai. Tôi hăm hở đạp xe ra tới cổng trường thì gặp anh Vinh và anh Tùng đứng đó . Anh Vinh hỏi tôi : “ Cô đi đâu vậy” ? Trong giờ hành chính mà đi làm việc riêng thì không hay nên tôi nói tránh: “ Em có chút việc cần” ! Anh tỏ ra quan tâm: “ Trời hôm nay lạnh lắm ! Việc cần đến mấy cũng nên gác lại “ ! Anh Tùng can thiệp : “ Thôi, cô ấy có việc cứ để cô ấy đi , rét thì cô ấy chịu” ! Anh Vinh còn nói với theo : “ Cô không nghe tôi nói thì cô đừng trách tôi cái gì nhé ! Đã bảo vừa rét vừa gió mạnh mà còn ra ngoài làm gì” !Tôi đạp xe ngược gió gần 2 Km đến cửa hàng thì vẫn chưa mở cửa ! Đứng đợi bên ngoài gió lồng lộng đỏ ửng cả mặt mũi và cóng hết chân tay mới thấy chị Hằng lò dò đến! Chị nói trời lạnh nên cửa hàng mở muộn ! Tôi trình bày lý do , chị ngơ ngác : “ Làm gì có len phân phối cho giáo viên ! Cô có nghe nhầm không” ? Chị cho biết chị không có hứa hẹn gì gì đó như anh Vinh nói. Chị khẳng định chúng` tôi lầm lẫn ! Cho là chị không tin tôi , tôi vớt vát :” Hay là len chưa về ? Nếu có, chị cho trường em biết , muộn cũng được” ! Chị bảo tôi : “ Không có đâu cô ơi ! Làm gì có len cung cấp cho cửa hàng nhỏ này . Nhưng nếu có gì mới, tôi sẽ liên hệ sau”! Tôi lủi thủi đạp xe về trường mà không dấu nổi bực bội . Tôi đinh ninh chị Hằng đã gây khó dễ cho tôi ! Tôi vào thẳng văn phòng nhà trường để hỏi cho ra lẽ ! May quá, hiệu trưởng, hiệu phó cùng có mặt . Thấy tôi mặt mũi tóc tai bơ phờ vì gió lạnh trút với các anh những bực tức của mình về thái độ chị Hằng , anh Vinh thản nhiên : “ Tại cô thôi ! Tôi cũng đoán các cô sẽ đi nên tôi dậy sớm đứng đợi trước cổng trường để ngăn lại nhưng cô không nói thật mà lại bảo đi việc cần ! Rồi tôi nói trời lạnh đừng đi mà cô đâu có nghe tôi” ! Tôi vẫn còn ngơ ngác : “ Nhưng em đi lấy len cho giáo viên mà ! Không đi sớm sợ hết ” ! Anh Vinh bật cười hỏi : “ Len gì” ? Tôi nhắc lại nội dung câu nói của anh cuối buổi họp hội đồng hôm trước ! Anh cười to hơn : “ Tôi nói đùa thôi chứ len ở đâu ra mà ưu tiên cho giáo viên , sao các cô cả tin thế” ? Tôi ấm ức: “ Nhưng anh nói trong cuộc họp hội đồng nhà trường” ! Anh Tùng nhanh nhảu mở cuốn sổ: “ Tôi có ghi đây , ông nói nghiêm chỉnh trước mặt mọi người , ai mà nghĩ ông đùa” ! Anh Vinh thanh minh : “ Tôi nói ngoài lề khi cuộc họp đã xong, mọi người chuẩn bị ra về . Nói đùa cho các cô phấn khởi . Cứ tưởng mọi người đều biết tôi đùa ! Thế mà không ngờ ngay cả ông cũng tin thật !Tôi nhìn thấy ông đã gấp sổ rồi mà sao ông nhanh thế” ?
Sau đó, tất cả giáo viên nữ chúng tôi cùng “ bật mí” bí mật của mình . Thì ra cô nào cũng được anh rỉ tai dành cho màu len đẹp chứ không phải riêng tôi! Từ đó, chúng tôi thành thông lệ cứ khi anh nói điều gì lại hỏi : “ Anh nói thật hay đùa” ? Còn anh Tùng thận trọng hơn khi “ đánh hơi” thấy điều khả nghi: “Câu ông nói vừa rồi có cần ghi biên bản không” ?
*

Những Ngày Xưa Thân Ái
Thân tặng Hồ Thanh Hiền

Năm đầu tiên đứng trên bục giảng , tôi ở cùng phòng với H , cô giáo trẻ dạy môn văn . H học cùng trường sư phạm với tôi và tốt nghiệp cùng khóa ( Khác phân ban ) . Nói như vậy có nghĩa là lúc đó tôi cũng còn trẻ ? Đúng vậy, khi đó chúng tôi cùng 21 tuổi . Một căn phòng đủ kê hai cái giường song song cách nhau chừng nửa mét . Đầu giường là cái bàn nhỏ dùng chấm bài, soạn giáo án. Phòng nhỏ xíu được hai chúng tôi giữ gìn sạch sẽ, ngăn nắp . Lúc nào cũng có một bình cắm hoa trông vui mắt . Nói cho ngay, công giữ phòng sạch đẹp phần lớn là ở H . H chịu khó lau chùi sạch sẽ . Có thể vì lúc đó , H hay có bạn đến thăm . Không phải bạn gái mà bạn trai . Đúng ra, đó là những người muốn lồng vào ngón áp út bàn tay trái của H một cái nhẫn . Không biết H đã nặng lòng với ai chưa nhưng họ hay tới thăm H . Tôi thì chưa , tôi vẫn còn vô duyên lắm !Tôi đang đợi một ngày …
Mỗi lần bạn của H đến, tôi lại đi chỗ khác chơi cho H nói chuyện tự do . H cứ mắng tôi về chuyện đó.
H rất khéo tay , tiền dư hàng tháng, cô trích ra mua chỉ trắng rồi tỉ mẩn ngồi móc thành từng bông cúc nhỏ . Những bông cúc nhỏ này sau đó được kết nối lại thành tấm rèm che rất mỹ thuật . Rôi H còn móc cả những chiéc áo gối … Cô chuẩn bị cho một ngày.
H dịu dàng, thân ái , hay giúp mọi người . Ba má H người Huế . Má H rất thương tôi . Bà thường nói tôi và H nhanh nhanh lên kẻo ế ! Bà lo thật sự ! Các bà mẹ người Bắc hình như không tỏ hẳn thái độ như thế với con nhất là con gái ? Chắc sợ hạ giá chăng ?
Anh Vinh, hiệu trưởng của trường tôi lúc đó cũng ở nội trú trong khu tập thể . Anh đã có gia đình ở nơi khác . Sáng nào anh cũng dậy từ lúc trời còn mờ tối . Anh nói anh không ngủ được . Nghe mấy chị giáo viên lớn tuổi trêu là anh nhớ vợ , anh chỉ cười. Dậy sớm vì không ngủ được nên anh lấy chổi quét sân trường . (đây là công việc của anh lao công làm nhưng số anh may nên được hiệu trưởng làm giùm) . Quét xong sân, trời vẫn còn tối . Anh đun hai ấm nước sôi chia ra cho những giáo viên ở khu tập thể mỗi người một ca để đánh răng vào mùa đông vì trời lạnh . Một hôm, trời rất lạnh . Tất cả giáo viên co ro bê ca nước nóng được chia của mình ra ngồi quanh giếng đánh răng . H đưa ca nước nóng của cô cho tôi và nói : Dùng ca nước này để rửa mặt cho khỏi lạnh vì cậu không khỏe bằng mình . Tôi không nhận mà nói H dùng nước đó để đánh răng kẻo buốt răng . H khăng khăng không chịu rồi cô nói : Nếu cậu không chịu dùng ca nước này để rửa mặt thì mình sẽ đổ xuống giếng ! Mình sẽ đếm ba lần cho cậu biết . Tưởng H nói xuông thôi , tôi trả lời : Không, H dùng nước đó để đánh răng đi ! H đếm to lên : Một ! hai ! ba ! Rồi cô đổ ca nước nóng xuống giếng xong ôm mặt khóc hu hu ! Tôi cũng khóc theo ! Hai đứa cùng khóc làm cho anh Vinh luống cuống thanh minh: “ Khổ quá, trường chỉ có hai cái ấm nên không đủ nước nóng để rửa mặt cho đỡ rét !Tôi biết làm sao” ? Các chị giáo viên lớn tuổi hơn mắng cả hai chúng tôi : “ Hai đứa chúng mày làm cho anh Vinh buồn rồi ! Chẳng ra cái thể thống gì cả ! Quá là trẻ con ! Không sợ học sinh biết được nó cười cho à” ? Cả hai chúng tôi cùng nín khóc rồi len lén nhìn nhau .
Mới đó mà đã mấy chục năm trôi qua ! Tôi đã mất liên lạc với H ! Không phải vì tôi cũng không phải vì H mà vì những biến chuyển quá đột ngột ngoài tầm tay của chúng tôi nhưng chưa bao giờ tôi quên H và những ngày xưa thân ái.
*
Những Ngày Xưa Thân Ái – Lao Động Hè

Vào dịp hè , các nhân viên bàn giấy chúng tôi phải đi lao động giúp dân từ một đến hai tuần . Năm đó , chúng tôi giúp làm cỏ lúa . Ruộng lúa nơi trường tôi nhận nước ngập tới gần đầu gối . Trường tôi hầu hết giáo viên xuất thân từ nông thôn nên việc lội ruông đối với họ là chuyện thường . Chính vì vậy mà tôi bị… kẹt vì tôi không có đồng minh . Tôi cũng nông dân nhưng là : “ Nông dân cày đường nhựa” !( Đây là “ lời khen” của thầy giáo dạy tôi năm cuối cấp 3 khi chúng tôi thực hành môn cày ruộng ).
Trong khi tất cả giáo viên trường tôi đã sắn cao quần và lần lượt bước xuống ruộng thì tôi đứng run lẩy bẩy trên bờ ngó xuống nhìn những con đỉa tung tăng bơi lội mà rùng mình nghĩ tới nó sẽ bám vào chân mình. Chị Hưng , người Thái bình là giáo viên văn ở trường tôi. Chị rất thùy mị,duyên dáng với làn da trắng hồng nhưng chị con nhà nông dân nên biết cấy lúa, lội ruộng từ khi còn nhỏ . Biết tôi sợ, chị trấn an tôi : Con đỉa nó bám vào chỉ hơi buồn buồn thôi , không sao đâu ! Nó có cắn cũng không đau . Cậu đi sát cạnh tớ nếu nó bám vào thì tớ gỡ ra cho ! Tôi cứ thập thò vừa đặt thử một chân xuống đã thấy bọn đỉa đói nhao đến cả đàn làm tôi hết hồn lại rút chân lên ! Rồi tự nhiên nước mắt tôi chảy ra ! Tôi cứ thế vừa khóc vừa run làm cho chị Hưng thêm khó xử trong khi những người ở trường tôi đã đi xa bờ ruộng nhiều rồi!
Vừa may lúc đó anh hiệu trửơng đi hội ý ban lãnh đạo huyện về thông báo : “ Những ai sợ đỉa thì trường bố trí cho làm việc khác vì đã có một cô giáo ở trường Phong cốc bị ngất khi đỉa bám vào” ! Tảng đá nặng ngàn cân trong tôi vụt nhẹ bỗng , tôi mếu máo : “ Vâng, em làm gì cũng được nhưng đừng bắt em lội nước” ! Anh cười: “ Thôi , chẳng có việc gì , hay là cô về trường hoặc đi xin xem có nước giải khát cho giáo viên thì tốt, trời hôm nay nóng lắm” !Gì chứ việc xin xỏ các cửa hàng , cơ quan lân cận là việc quá đỗi bình thường của… Nàng ! Năm nào vào dịp tết trung thu tôi cũng đi… Ăn xin từ các đơn vị bộ đội đóng gần trường tới cơ quan lâm trường, khách sạn… Cứ gõ cửa các nhà giàu với bộ mặt tỉnh bơ! Đã ăn xin còn… ra điều kiện với khổ chủ là họ phải giúp tôi chở hàng về trường vì tôi không kham nổi! Có lúc xin được nhiều đến độ thiếu nhi ăn tết trung thu xong còn được phát kẹo bánh mang về!Tôi hớn hở đạp xe đến khách sạn gần khu vực trường rồi ngay giờ ăn trưa hôm đó và những ngày sau , tất cả giáo viên trường tôi hiên ngang mỗi người một chai nước cam mà khách sạn đã “cho không biếu không” các thầy cô giáo.
*